Bilgisayarınızı yeni açtınız, hiçbir program başlatmadınız ama fan zaten dönüyor, disk ışığı yanıp sönüyor ve tarayıcı geç açılıyor. Böyle bir tabloda suçlu genellikle sizin açtığınız uygulamalar değil, siz farkında olmadan arka planda çalışan onlarca küçük süreçtir. Bunların bir kısmı gerçekten gerekli; bir kısmı ise yılda bir kez kullandığınız bir yazıcı yazılımının güncelleme kontrolcüsü. Aşağıda, arka planda çalışan programları sonlandırma işini tahminle değil, gözle görerek nasıl yapacağınızı adım adım anlatıyorum.
Görev Yöneticisi'ne bakmak yeterli mi? Başlangıç için evet, ama doğru sekmeye bakmak şartıyla. Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açın, "İşlemler" sekmesinde CPU ve Bellek başlıklarına tıklayarak sıralayın. Üstte gördüğünüz isimler bir şey söylemiyorsa, satıra sağ tıklayıp "Dosya konumunu aç" veya "Özellikler" ile hangi programa ait olduğunu görebilirsiniz.
Neden bazı uygulamalar hiç açmadığım halde listede? Çünkü üç farklı mekanizma var:
Peki hangi kaynağı tükettiğine nasıl karar veririm? Sadece CPU'ya bakmayın. Bir uygulama %0 CPU kullanırken 700 MB bellek tutuyor olabilir; bir başkası neredeyse hiç bellek kullanmadan diski sürekli meşgul edebilir. Yavaşlık şikâyetiniz "her şey geç açılıyor" ise disk sütunu, "sekme değiştirince donuyor" ise bellek sütunu daha anlamlıdır.
Listede tanımadığım her şeyi kapatabilir miyim? Hayır. Sistem çekirdeğine ait süreçleri kapatmak oturumunuzu kilitleyebilir ya da mavi ekrana yol açabilir. Basit bir ayrım yapalım:
| Kategori | Örnek | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Sistem çekirdeği | Windows Gezgini, oturum yöneticisi, ses altyapısı | Dokunmayın |
| Güvenlik | Antivirüs, güvenlik duvarı | Kapatmayın, sadece tarama saatini değiştirin |
| Kullanıcı uygulamaları | Sohbet, müzik, bulut istemcileri | Başlangıçtan çıkarın, ihtiyaç olunca elle açın |
| Üretici yardımcıları | Yazıcı araç kutusu, klavye makro paneli, güncelleme kontrolcüsü | Genellikle güvenle devre dışı bırakılır |
Bulut senkronizasyonunu kapatmam sorun olur mu? Dosyalarınız silinmez, ama siz uygulamayı açana kadar yeni değişiklikler yüklenmez. Sürekli üzerinde çalıştığınız bir klasör varsa bunu açık bırakmak mantıklı; yılda birkaç kez kullandığınız ikinci bir bulut hesabı için gereksiz. Hangi hizmetin sizin çalışma düzeninize uyduğuna karar vermek, bulut seçimi konusunu ele alan rehberimizin de ana sorusu.
Bu sırayı bozmadan ilerlemek, "bir şey kapattım ama ne olduğunu hatırlamıyorum" durumundan kurtarır. Not almak için basit bir metin dosyası bile yeterli.
Bir süreç kapanmıyor, tekrar tekrar açılıyor. Neden? Muhtemelen onu yeniden başlatan bir hizmet ya da zamanlanmış görev var. Bu durumda:
Üçüncü parti "hızlandırıcı" programlara ihtiyaç var mı? Genellikle yok. Otomatik temizlik araçları, sizin bilerek açık bıraktığınız şeyleri de kapatabilir ve neyin değiştiğini anlamanızı zorlaştırır. Microsoft'un Sysinternals araçlarından Autoruns gibi, karar vermeyi size bırakan araçlar daha sağlıklı bir tercih.
Evet. Mobil sistemler uygulamaları zaten kendisi askıya alır, bu yüzden "son kullanılanlar" ekranını süpürmek kalıcı bir kazanç sağlamaz. Orada bakılacak yer pil ayarlarındaki arka plan etkinliği listesi ve bildirim izinleridir. Depolama alanını boşaltma konusunda anlattığımız gibi, mobilde gereksiz uygulamayı kaldırmak, onu kısıtlamaktan daha etkilidir.
Bir ay sonra her şey eski haline döndü, neden? Çünkü yüklediğiniz yeni her program kendini başlangıca eklemeye çal