Bilgisayarın yavaşladığını fark ettiğinizde ilk akla gelen çözümlerden biri tarayıcı önbelleğini temizlemek oluyor. Bazıları bunu haftalık bir ritüel haline getiriyor, bazıları yıllardır hiç dokunmamış. Peki gerçekten hangisi doğru? Browser cache temizleme işlemi, sanıldığı kadar sık yapılması gereken bir bakım değil — ama tamamen görmezden gelinecek bir konu da değil. Aşağıda önbelleğin ne işe yaradığını, hangi durumlarda temizlemenin işe yaradığını ve hangi durumlarda kendinize zarar verdiğinizi netleştiriyoruz.
Bir siteyi ziyaret ettiğinizde tarayıcı, sayfanın tekrar tekrar değişmeyecek parçalarını diskinize kaydeder: logolar, yazı tipleri, stil dosyaları, JavaScript paketleri, ürün fotoğrafları. İkinci ziyaretinizde bu dosyalar internetten değil, kendi diskinizden yüklenir. Sonuç, gözle görülür şekilde daha hızlı açılan sayfalar ve daha az veri tüketimi.
Yani önbellek bir çöp yığını değil, bir hızlandırıcı. Bu ayrımı akılda tutmak önemli, çünkü "temizlik" kelimesi insanı yanıltıyor. Önbelleği sildiğinizde sistemi düzeltmiş olmuyorsunuz; tarayıcıya "her şeyi baştan indir" demiş oluyorsunuz.
Çünkü önbellek bazen güncelliğini yitirir. Bir site tasarımını değiştirdiğinde ya da bir hatayı düzelttiğinde, tarayıcınız hâlâ eski dosyayı elinde tuttuğu için siz düzeltmeyi görmezsiniz. Klasik belirtiler şunlar:
Son madde en güvenilir testtir: gizli pencerede sorun yoksa, suçlu büyük olasılıkla önbellektir.
Kısa cevap: takvime bağlı bir sıklık gerekmez. Önbelleği "her ayın birinde" temizlemenin somut bir faydası yok. Doğru yaklaşım, temizliği bir tarih değil bir tetikleyici ile ilişkilendirmek.
| Durum | Önerilen davranış |
|---|---|
| Her şey normal çalışıyor | Dokunmayın |
| Tek bir site bozuk görünüyor | Sadece o sitenin verisini temizleyin |
| Sık sık görsel bozulmalar | Tüm önbelleği temizleyin, uzantıları kontrol edin |
| Disk alanı kritik seviyede | Temizleyin, ama kalıcı çözüm için başka yerlere bakın |
| Ortak/paylaşılan bilgisayar | Oturum sonunda çerez ve geçmişi temizleyin |
| Web geliştirme yapıyorsunuz | Geliştirici araçlarında önbelleği devre dışı bırakın |
Ortalama bir kullanıcı için makul bir ölçü: yılda birkaç kez ya da bir sorunla karşılaştığında. Bunun ötesine geçmek, her seferinde tüm siteleri yeniden indirmek anlamına gelir.
Genellikle hayır, tersi olur. İlk birkaç gün siteler daha yavaş açılır çünkü tarayıcı her şeyi sıfırdan toplar. Sistem genelindeki yavaşlığın kaynağı çoğunlukla başka yerdedir: açılışta başlayan gereksiz arka plan uygulamaları, aynı anda çalışan onlarca sekme, dolmak üzere olan sistem diski ya da bellek tüketen tarayıcı uzantıları. Windows tarafında yapılacak hızlandırma çalışmaları ve arka plan uygulamalarını kapatma alışkanlığı, önbellek silmekten çok daha büyük fark yaratır.
Burada önbellek ile çerezleri birbirinden ayırmak gerekiyor, çünkü tarayıcıların temizleme penceresi ikisini yan yana gösterdiği için karışıyorlar.
Gizlilik kaygınız takip edilmekle ilgiliyse asıl hedefiniz çerezler ve üçüncü taraf izleyicileridir; önbellek değil. Kalıcı çözüm, tarayıcının üçüncü taraf çerez ayarlarını sıkılaştırmak ve gerektiğinde bir VPN ile bağlantı katmanını korumaktır. Öte yandan başkalarının da kullandığı bir bilgisayarda önbellek bir iz bırakır: banka ekranınızın önizleme görseli ya da erişim kısıtlı bir belge diskte kalabilir. Böyle bir makinede oturumu bitirirken temizlik yapmak mantıklı.
Doğru yapılandırılmış siteler, kişisel verili sayfaların diske yazılmasını engelleyen başlıklar gönderir. Ama tüm siteler bunu titizlikle yapmaz. Gerçekten hassas dosyalarla çalışıyorsanız, güvenliği tarayıcı ayarlarına bırakmak yerine dosya düzeyinde şifreleme kullanmak daha sağlam bir yaklaşımdır.
Her şeyi silmek yerine sorunu izole etmeyi öğrenmek zaman kazandırır. Sıra şu olmalı:
Bunlar da ilginizi çeker